127. ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ:
  
    Νερά και πηγές με "γυαλί" σε ορεινές                                 περιοχές!
       
                   Ιστότοπος:ofigousiotis2.blogspot.com

  Ακόμα και σήμερα συνηθίζουν κάποιοι να λένε αυτό που ακουγόταν παλαιότερα, σε ορεινές περιοχές, ότι ένα νερό "έχει γυαλί"! Το άκουσα, μάλιστα, ο ίδιος πρόσφατα: "Το νερό αυτό είναι πολύ καλό, αλλά "έχει γυαλί"! Όταν, όμως, στη συνέχεια, ρώτησα επί τούτου να μου πει: "Τι σημαίνει αυτό;", δεν γνώριζε ούτε ο ίδιος να μου εξηγήσει τι σημαίνει! Προφανώς, είναι μία φράση που συνήθιζαν να τη λένε οι παλαιότεροι στο χωριό της Οξυάς και παρέμεινε μέχρι τις μέρες μας. 

                                          Πώς προέκυψε η φράση!

  Αν προσέξει κανείς, για ποιες πηγές και νερά έλεγαν οι παλαιότεροι ότι "έχουν γυαλί", θα διαπιστώσει ότι πρόκειται για ελάχιστες πηγές που έχουν πολύ κρύο νερό. Αυτό προέκυψε, ως φαίνεται, από ένα περιστατικό που συνέβη επί τουρκοκρατίας, με έναν Τούρκο κατή, στην ομώνυμη βρύση. 

    Η Βρύση του Κατή βρίσκεται μέσα στο δάσος της Οξυάς και πάνω στο δρόμο-καλντερίμι που οδηγούσε από το Φανάρι Καρδίτσας - μέσω της Οξυάς και του ιστορικού Αρματολιάτικου - στα Κουμπουριανά της Ανατολικής Αργιθέας, όπου, την περίοδο της τουρκοκρατίας, λειτουργούσε δικαστήριο με δύο Έλληνες δικαστές (τον καπετάνιο των Αγράφων και τον Επίσκοπο Λιτζάς) και έναν Τούρκο κατή. Σήμερα, η βρύση (με γουβωτή πέτρα) είναι απρόσιτη από τον απλό κόσμο - πλην των ορειβατών - καθώς το μονοπάτι εκείνο βρίσκεται πλέον μακριά από αμαξωτό δρόμο και έχει σχεδόν χαθεί μέσα στο πυκνό δάσος της οξιάς και την οργιαστική βλάστηση. Αυτή η βρύση έχει το πιο κρύο - σχεδόν παγωμένο - νερό στην περιοχή μας και γι' αυτή αρχικά είχε ειπωθεί ότι "έχει γυαλί"! Άγνωστο πότε ακριβώς συνέβη το προαναφερθέν περιστατικό με τον Τούρκο κατή. Κυνηγημένος από κάποιους, λέει η παράδοση, έσκυψε στην πηγή και ήπιε βιαστικά νερό και, όντας νηστικός και κουρασμένος, πέθανε αμέσως επιτόπου! Εξ αυτού του γεγονότος και η ονομασία της βρύσης, στη συνέχεια. Τότε ήταν που για πρώτη φορά, πιθανότατα, ο θάνατος ανθρώπου αποδόθηκε στο ότι το νερό μιας βρύσης "έχει γυαλί"! Πάντως, σε καμία άλλη πηγή της περιοχής, με πολύ κρύο νερό, δεν συνέβη κάτι παρόμοιο, όπως με τον Τούρκο κατή. 

    Πόση δόση αλήθειας μπορούμε σήμερα να πούμε ότι υπήρχε πίσω από τη φράση εκείνη ότι το νερό της Βρύσης του Κατή "είχε γυαλί", μία φράση στην οποία σιωπηρά υποκρύπτεται το δυσάρεστο και φοβικό συμβάν με τον κατή; Ουδεμία! είναι η απάντηση. Από τη βρύση αυτή έχουν περάσει από τότε χιλιάδες ταξιδιώτες και συγχωριανοί. Όλοι τους αυτοί σαφώς έχουν πιει νερό από την ίδια βρύση, αλλά κανείς δεν έπαθε το παραμικρό! Απεναντίας, οι ταξιδιώτες αναζωογονούνταν, όταν έπιναν το νερό της, καθώς είναι τόσο ελκυστικό και γευστικό! Σαν παιδιά και έφηβοι περάσαμε από εκεί ουκ ολίγες φορές όλοι μας και δοκιμάσαμε το νοστιμότατο νερό της, που δεν το χορταίνει κανείς! Ποτέ δεν πάθαμε κάτι. Μάλιστα, οι παρέες μας κάναμε πάντα και μία δοκιμή αντοχής στο αίσθημα του πολύ κρύου, όταν περνούσαμε από τη βρύση αυτή: Βάζαμε το χέρι μας κάτω από τη βρύση και το κρατούσαμε εκεί αρκετά λεπτά, για να δούμε ποιος θα αντέξει περισσότερο το παγωμένο νερό της! Όταν, δε, δεν είχαμε ρολόι μαζί μας, μετρούσαμε μέχρι τo εκατό! 

        Μία φράση λαογραφικού ενδιαφέροντος, αλλά χωρίς καμία επιστημονική βάση!

  Το περιεχόμενο της φράσης ότι "έχει γυαλί" η Βρύση του Κατή - ή και άλλες - άδειασε κυριολεκτικά, τόσο από εμάς τους ντόπιους και τους ταξιδιώτες, όπως είδαμε πιο πάνω, αλλά κυρίως από τους επιστήμονες-αναλυτές, στο εργαστήρι των οποίων πήγα για εξέταση το νερό κάποιων πηγών από το χωριό της Οξυάς. Πέραν αυτών, ρώτησα και άλλους ειδικούς επί του θέματος, αλλά κανείς δεν γνώριζε, ούτε αποδεχόταν, το περιεχόμενο αυτής της φράσης. Έτσι, η φράση αυτή παρέμεινε να έχει μόνο κάποιας μορφής λαογραφικό ενδιαφέρον, αλλά στερείται παντελώς επιστημονικής βάσης. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι το περιεχόμενο αυτής της φράσης κατέληξε να κινείται κάπου μεταξύ δεισιδαιμονίας και παρανόησης, λόγω της έντονης φοβικότητας που προκλήθηκε εκείνα τα χρόνια  από το συμβάν με τον Τούρκο κατή.

                                                  Το νερό της Ζέρφης!

   Μεταξύ των νερών που λέγεται ότι έχει γυαλί είναι και αυτό της Ζέρφης - της πέτρινης σκεπαστής βρύσης που βρίσκεται στο κέντρο της Οξυάς. Ούτε συζήτηση ότι είναι πολύ νόστιμο και δροσερό νερό. Αυτό είναι εμφανές από την πρώτη γουλιά. Τα στοιχεία, ωστόσο, που έχω στα χέρια μου, δείχνουν ότι πρόκειται και για ένα πολύ ποιοτικό νερό. Άλλωστε, η φράση των ίδιων των αναλυτών του ότι:"Είναι από τα καλύτερα νερά που έχουμε εξετάσει ποτέ!", τα λέει όλα. Αλλά τι χρείαν έχουν, θα μου πείτε, τα χημικά εργαστήρια για την αξία του νερού μιας παρόμοιας πηγής; Το καλύτερο εργαστήρι, εν προκειμένω, είναι το εσωτερικό μας "εργαστήρι"! Απολαμβάνει κανείς, τόσο τη γευστικότητα αυτού του νερού όσο και την αίσθηση ευχαρίστησης που νιώθουμε στο στομάχι μας, όταν το πίνουμε.Ούτε αναλύσεις μας χρειάζονται εδώ, ούτε κάποιο...γυαλί πρόκειται να μας ενοχλήσει ποτέ!